ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གི་ངོ་བོ་དང་བྱུང་འཕེལ་སོགས་གླེང་བ།[1]

12097

___རྩོམ་པ་པོ། གཙང་དྲག་ཆར།

ནང་དོན་གནད་བསྡུས། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ནི་སྙན་ངག་གི་མཚོན་ཐབས་སྲོག་ཤིང་དུ་བྱས་པ་གང་ཞིག །ཚོར་འདུ་ཕྲ་ལ་དྲག་པ་དག་ངག་གི་ཕྲེང་བ་ལྷུག་པའི་ལམ་ནས་སྤེལ་བའི་འཛམ་གླིང་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་གི་རིགས་དབྱེ་གསར་པ་ཞིག་དང་སྙན་ངག་གི་རིགས་ཤིག་ཏུ་བསྒྲུབས་ཡོད།

བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག ངོ་བོ། བྱུང་འཕེལ། འབྲེལ་བ། ཁྱད་པར།

 དང་པོ། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གི་སྒྲ་བཤད།


  ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ཅེས་པའི་རྩོམ་ལུས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་དེ་བཞིན་གོ་དོན་སོགས་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་བཞེད་དགོངས་འདྲ་མིན་དང་། ཀུན་གྱིས་ཁས་ལེན་ཐོབ་པའི་རྩོམ་ལུས་རང་མཚན་པ་ཞིག་ཏུ་ཆགས་ཡོད་མེད་སོགས་ལ་རྩོད་གཞི་དང་འདོད་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་འདུག་ཀྱང་། གང་དཔྱད་པར་བྱ་བའི་གཞི་ལ། ཕོ་ཚོད་མུན་ནང་མདའ་འཕེན་དང་གཡག་ཞར་རྩྭ་ཟས་ཀྱི་དཔེ་རུ་མ་སོང་པར། རང་གི་མྱོང་བ་སྔོན་སོང་དང་འབྲེལ་ཡོད་དཔྱད་གཞི་ཁག་གཞིར་བྱས་ནས། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ཅེས་པའི་རྩོམ་ལུས་རང་རྐྱ་ཐུབ་པ་ཞིག་གྲུབ་ཡོད་མེད་ལ་བརྟག་པར་བྱའོ། །

དེ་ཡང་། རྩོམ་ལུས་འདིའི་ཤིང་རྟའི་སྲོལ་འབྱེད་དུ་གྲགས་པ་བྷོ་སྒྲེ་ལེ་ཨར(波德菜尔Baudelaier,1821-1867)གྱིས། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ཅེས་པའི་གོ་དོན་ལ། “མིའི་བླ་སྲོག་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུད་སྐུད་རྨང་ནས་བསྐྱོམས་ཤིང་སྒུལ་བར་བྱེད་ནུས་པའི་དུངས་བརྗོད་རང་བཞིན་ལ་གཞོལ་བ་ཅན་དང་། རྟོག་སྣང་གི་བླ་བྲེ་ཕྱོགས་སུ་བརྒྱངས་པ་ཅན། གཉུག་གཤིས་ཀྱི་གཏིང་ན་ལུད་པའི་འོག་འགྱུའི་འདུ་ཤེས་ལ་ངར་ལྡུད་བྱེད་ཅན་གྱི་རང་ཡན་པའི་ཚོར་གདུང་ཤུགས་དྲག་ཅན་གྱི་རྩོམ་ལུས་ཤིག་ལ་བཞེད་པ་དང་།”[2] «ཀྲུང་གོའི་ལྷུག་རྩོམ་གྱི་ཚིག་མཛོད»ལྟར་ན། “དེར་སྙན་ངག་དང་ཡིད་འགྱུར་ལྷུག་རྩོམ་ཟུང་གི་ཁྱད་ཆོས་ག་གེ་མོ་ཞིག་ལྡན་ལ་ལྟོས་འཇོག་གི་རང་དབང་ཡིན་པའི་རྩོམ་རིག་གི་རྣམ་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། སྙན་ངག་གི་སྲོག་དང་ཉམས། ཡིད་བརྙན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ལ་ལྷུག་རྩོམ་གྱི་ལྷོད་ཡངས་དང་མཛེས་ཉམས་ལྡན་དགོས་པ་མ་ཟད། སྙན་ངག་ལྟར་འགྱུར་ཁུགས་དང་བཅད་པ་ལྟར་ཡིན་མི་དགོས་པས་དེ་ལས་རང་དབང་ཆེ་བ་དང་། ལྷུག་རྩོམ་ལྟར་རྒྱས་འབྲིའང་བྱེད་མི་དགོས་པས་དེ་ལས་གྲིམ་པར་འདུག་ལ་ལྷུག་རྩོམ་དང་སྙན་ངག་གི་མཛེས་པའི་ཉིང་བཅུད་ལྷན་དུ་བསྡུས་པ་ཞིག་ཡིན་དགོས”ཞེའོ། །གོང་གསལ་གཉིས་པོས་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ཅེས་པའི་མཚན་གཞི་དེ་ལ། ངོ་བོའི་ཁྱད་ཆོས་དང་སྒྱུ་རྩལ་མཚོན་ཐབས་ཀྱི་ཆ་ནས་མཚན་ཉིད་གཏན་ལ་ཕབ་འདུག་པས། “ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ནི། ལྷུག་རྩོམ་དང་སྙན་ངག་གཉིས་ཀྱི་ཐུན་མིན་ཁྱད་ཆོས་གཞི་གཅིག་ཏུ་མཐུན་སྡེབ་བྱས་ཏེ་གྲུབ་ཅིང་། ཡང་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས་ཡོད་པ་དང་། གསར་རྩོམ་ཐད་སྙན་ངག་དང་ལྷུག་རྩོམ་གཉིས་ལས་རང་དབང་ཆེས་ཆེར་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན།”[3] འོན་ཀྱང་། གནའ་བོ་ཀེ་རི་སེའི་ཨེ་རི་སི་ཊོ་ཊེལ་(亚里士多德)ནས་བཟུང་སྙན་ངག་ལ་གོ་དོན་མི་འདྲ་བ་ཉིས་སྟོང་ལྷག་ཡོད་ཚུལ་གྱི་སྐད་ཆར་གཞིགས་ན། གོ་དོན་དེ་དག་ཀྱང་བརྒྱ་ཁ་གཅིག་ཆོད་མི་ཡོང་པར་མུ་མཐུད་དཔྱད་དགོས་ལ་དཔྱད་བཟོད་པའི་གནས་ཤིག་ཡིན་ངེས་ཀྱང་། འདིར་ཕྱི་ནང་མཁས་པའི་འདོད་ཚུལ་དང་རང་གི་རྣམ་རྟོག་གཉིས་གཞི་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་ན། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ནི། སྙན་ངག་གི་མཚོན་ཐབས་སྲོག་ཤིང་དུ་བྱས་ཏེ། ཚོར་འདུ་ཕྲ་ལ་དྲག་པ་དག་ངག་གི་ཕྲེང་བ་ལྷུག་པའི་ལམ་ནས་སྤེལ་བ་ཞིག་ཏུ་འདོད་དོ། །


གཉིས་པ། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གི་བྱུང་འཕེལ་བཤད་པ།


ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གི་བྱུང་འཕེལ་སྐོར་ལ་འདི་དང་དེ་ཞེས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཁ་ཚོན་གཅོད་དཀའ་ཡང་། རང་གི་མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར་པའི་དཔྱད་ཡིག་ཁག་གོ་བསྡུར་དང་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ཏེ་ཅུང་ཟད་གླེང་བ་ལ། རང་རྒྱལ་ལ་མཚོན་ན། ཁ་ཅིག་གིས་ལོ་ངོ་ཆིག་སྟོང་སྔོན་ནས་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་དང་འདྲ་བའི་རྩོམ་སྲོལ་ཞིག་ཡོད་པར་འདོད་རུང་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚང་བའི་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ཅིག་མ་ཡིན་སྙམ། ཡུ་རོབ་གླིང་དུ་དུས་རབས16གི་སྐབས་སུ་ཐོག་མར་བྱུང་བར་བཤད་ཀྱང་། “དེ་ཉིད་རྩོམ་ལུས་ཤིག་ཡིན་པའི་ངེས་ཤེས་དང་བཅས་ཏེ་ཆེད་མངགས་གསར་རྩོམ་ལ་འཇུག་པའི་དུས་ནི་དུས་རབས19བ་སྟེ། བྷོ་སྒྲེ་ལེ་ཨར(波德菜尔Baudelaier,1821-1867)ནས་དབུ་བརྩམས་པར་གྲགས་སོ། །”[4] ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གླེང་བར་ཐོག་མར་དེའི་བྱེད་པ་པོ་བྷོ་སྒྲེ་ལེ་ཨར་གླེང་དགོས། བྷོ་སྒྲེ་ལེ་ཨར་ནི་སྤྱི་ལོ1821ལོར་ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་ས་པཱ་ལིའི་རུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་ཆུང་དུས་ནས་ཨ་ཕ་ཚེ་ལས་འདས་པ་དང་། དེ་འཕྲོར་ཨ་མ་ཡང་གནས་སྒོ་གཞན་བསྙེགས་ཤིང་། ཕ་ཚབ་ཨུའུ་ཕི་ཁེ(欧皮克)ཡང་དམག་དཔོན་གྱི་གོ་གནས་འཕར་རྗེས། བཙན་རྒྱལ་གཉིས་པའི་སྐབས་སུ་སི་ཕན(西班牙)ལ་བཅའ་སྡོད་ཧྥ་རན་སིའི་གཞུང་ཚབ་པར་བསྐོས། ཁོང་གིས་བྷོ་སྒྲེ་ལེ་ཨར་གྱི་སྙན་ངག་པའི་རང་གཤིས་དང་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བའི་སེམས་ཁམས་བཅས་ལ་བསམ་ཤེས་མ་ཐུབ་ཁར། བྷོ་སྒྲེ་ལེ་ཨར་གྱིས་ཀྱང་ཕ་ཚབ་ཨུའུ་ཕི་ཁེའི་སྒེར་གཅོད་ཀྱི་བསམ་སྦྱོར་དང་དྲག་འགུལ་གྱི་ཐབས་ལམ་སོགས་དང་ལེན་བྱེད་མ་ནུས་པར། ཁྱིམ་ཚང་གི་ཟང་ཟིང་དང་རིང་དུ་གྱེས་ཏེ་རང་དབང་དང་ཁེར་རྐྱང་གི་གོམ་ཁར་ཕྱོགས་ཤིང་ཁེར་རྐྱང་ཟས་སུ་སྟེན་པའི་སྙན་ངག་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་མགོ་བརྩམས། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བལྟས་ན། འཚོ་བའི་དཀའ་ཚེགས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་ཁོང་ལ་མི་ཞུམ་པའི་དཔའ་གདེང་སྐྱེས་ཏེ། དུས་ཚིགས་ཀྱི་གོང་སྣེར་སྙན་ངག་རེ་རེའི་མཛེས་པ་དྲུད་དེ་མིང་དུ་གྲགས་པའི་བརྩམས་ཆོས། « སྡིག་པའི་མེ་ཏོག»《恶之花》 དང« པཱ་ལིའི་ཡི་སྐྱོ་གདུང» (མིང་གཞན་ལ་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ཐུང་ངུ་རུ་འབོད)《巴黎的忧郁》 སོགས་བརྩམས་པར་གྲགས། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཐོག་མ«སྡིག་པའི་མེ་ཏོག» ཅེས་པ་སྤྱི་ལོ1857ལོར་ཐེངས་དང་པོར་དཔར་དུ་བཏབ་རྗེས་ཅུང་མ་འགོར་བར་ཀུན་གྱི་གླེང་ཕྱོགས་སུ་གྱུར། ཞོར་དུ་ཁོང་ལ་ཕལ་པས་མི་ཐེགས་པའི་ཆག་སྒོའི་ཞྭ་ནག་མགོ་ཐོག་ཏུ་ལྷུངས་ཏེ། སྲིད་གཞུང་ནས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཉེས་ཆད་དང་ཐ་ན་རྩོམ་དེབ་དེའི་ཁྲོད་ཀྱི་མུན་ནག་དང་རུལ་སུངས། འདྲ་མཉམ་མ་ཡིན་པའི་ལམ་ལུགས་སོགས་ལ་སུན་འབྱིན་བརྗོད་པ། མཛེས་པར་དཔྱོད་པའི་ཁམས་མི་མཐུན་པ་སོགས་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་བརྩམས་ཆོས་དྲུག་ཙམ་འདོར་དགོས་བྱུང་། མཐར་ངེས་པ་དོན་གྱི་སྙན་ངག་པ་ཁོང་ཉིད་སྤྱི་ལོ1867ལོར་སྐུ་གཤེགས་པ་དང་། ཁོང་གི་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག«པཱ་ལིའི་ཡི་སྐྱོ་གདུང»ཁྲོད་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་ཐོ་རེ་བ་ཁ་ཤས་ཤིག“སྤྱི་ལོ1857ལོ་ནས་སྔ་ཕྱིར་དུས་དེབ་སོགས་སུ་སྤེལ་ཞིང་། སྐུ་གཤེགས་ནས་ལོ་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་ད་གཟོད་སྙན་དེབ་ཏུ་བཟོས་ནས་པར་སྐྲུན་བྱས།”[5] ཁྱིམ་ཚང་གི་གནོན་ཤུགས་དང་མི་ཚེའི་དཀའ་སྡུག་ཁྲོད་དུ། སྤོབས་པའི་མགོ་བོ་མ་བསྒུར་བའི་སྙན་ངག་པ་ཁོང་གིས། ཆགས་སྡང་གི་སེམས་འགྱུས་བསླེས་པའི་སྙན་དེབ་«སྡིག་པའི་མེ་ཏོག»ཅེས་པ་སྤྱི་ལོ1857ལོར་དཔར་བསྐྲུན་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་པ་དེ་ནི། སྔ་དར་མཚོན་བྱེད་རིང་ལུགས་ཀྱི་གོམ་པ་ཐོག་མའོ། །བརྩམས་ཆོས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མཚོན་བྱེད་སྨྲ་བའི་རྩོམ་རིག་གི་སྒོ་འཕར་ཡངས་པོར་ཕྱེས་པར་སྣང་ལ། རྩོམ་པ་པོ་ཁོང་ཡང་མཚོན་བྱེད་སྨྲ་བའི་ཤིང་རྟའི་སྲོལ་འབྱེད་དུ་གྲགས།

      བྷོ་སྒྲེ་ལེ་ཨར་ལགས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མའི་སེམས་བྱུང་ཞིག་གིས་རང་གི་རིག་སྟོབས་ཀྱི་འཆར་ཡན་མེ་རུ་སྦར་ཏེ། ཐ་སྙད་ཀྱི་གཡོ་སྐྱོམ་ཁྲོད་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གི་དར་ཆ་མཐོན་པོར་བསྒྲེངས། དེ་ནི་སྟེས་དབང་གིས་འབྱོར་བ་ཞིག་ག་ལ་ཡིན་ཏེ། ཧྥ་རན་སིའི་འཆར་ཡན་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྙན་ངག་པ་པེར་ཐུ་ལིང(贝尔特朗)གི་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་དང་ཆ་འདྲ་བའི་བརྩམས་ཆོས «ཁ་སི་སྦ་ཨར་གྱི་མཚན་མོ» 《夜之卡斯帕尔》ཞེས་པ་དེས་ཁོང་གི་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གི་གསར་རྩོམ་ཐད་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་པར་རྩོམ་པ་པོས་གསུངས་ཤིང་། དུས་དེ་ནས་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ཅེས་པའི་རྩོམ་ལུས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མིའི་རིགས་ཀྱི་འདྲེན་ཡུལ་དུ་དབུ་བརྙེས་པར་གྲགས་སོ། །

རང་རེ་ཀྲུང་གོ་ལ་མཚོན་ན། ཁ་ཅིག་གིས་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ནི་ནང་འདྲེན་བྱས་པའི་རྩོམ་ལུས་གསར་པ་ཞིག་ཏུ་འདོད་དེ། “སྤྱི་ལོ1915ལོའི«ཀྲུང་ཧའི་སྒྲུང་ཐུང»ཞེས་པའི་པོ་ཏི་གཉིས་པའི་འདོན་ཐེངས་བདུན་པར། ཐོ་ཀུ་ནེ་ཧྥུའི་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ཐེངས་དང་པོར་བརྡ་རྙིང་གི་ལམ་ནས་རྒྱ་ཡིག་ལ་བསྒྱུར། སྤྱི་ལོ1918ལོའི་དུས་དེབ«ན་གཞོན་གསར་པ»ཡི་པོ་ཏི་བཞི་པའི་འདོན་ཐེངས་ལྔ་པར། ལིག་པ་ནང་གིས་རྒྱ་གར་གྱི་བརྩམས་ཆོས«ང་རང་ཁ་བའི་ནང་དུ་བསྐྱོད་པ»ཞེས་པ་བསྒྱུར་ནས་བཀོད”[6]པ་དང་།སྤྱི་ལོ1918ལོའི་དུས་དེབ«ན་གཞོན་གསར་པ»ཡི་པོ་ཏི་བཞི་པའི་འདོན་ཐེངས་དང་པོའི་སྟེང་དུ་ཧྲན་དབྱིན་མོའོ(沈尹默)ཡི་བརྩམས་ཆོས«མཚན་མོའི་ཟླ་བ»ཞེས་པ་བཀོད་པས། དེ་ནི་ས་གནས་རང་སྟེང་གི་ཚབ་མཚོན་བརྩམས་ཆོས་ཐོག་མར་འདོད་དོ། །འོན་ཀྱང་རྩོམ་ལུས་དེ་ཉིད་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་སྟེང་ནས་ངེས་ཤེས་དང་བཅས་ཏེ། རང་རྐྱ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན་མིན་གྱི་ཐད་ལ་རྩོད་ཉོག་གང་མང་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པས། ལྔ་བཞིའི་ལས་འགུལ་གྱི་རྗེས་སུའམ་སྤྱི་ལོ1922ལོའི«རྩོམ་རིག་ཉིན་བཅུའི་གླེང་མོལ»《文学旬刊》ཞེས་པར། ཞི་ཏེ(西谛)དང་ཐོན་གོ(滕固) ཝང་ཕེན་ལིན(王平陵)སོགས་ཀྱིས་དཔྱད་བསྡུར་དང་དགག་བསྒྲུབ་བགྱིས་ཏེ། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ཅེས་པ་ནི་སྙན་ངག་གི་རིགས་དབྱེ་གཞན་ཞིག་ཏུ་འདོད་ཡོད། རྗེས་སུ་ལུའུ་ཞུན(鲁迅)དང་ཀོའོ་མོ་རོའོ(郭沫若)སོགས་ཀྱིས་གསར་གཏོད་དང་ལེགས་བཅོས་བྱས་པ་བརྒྱུད། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་དེ་ཉིད་ལྷུག་རྩོམ་དང་སྙན་ངག་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་ཏེ། རྩོམ་ལུས་རང་མཚན་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་དུས་ད་ལྟའི་བར་དུ་ས་ཁྱབ་རྡོ་ཁྱབ་ཀྱི་ཚུལ་དུ་གནས་ཡོད། འོན་ཀྱང་རྩོམ་རིག་སྤྱི་ལ་བལྟོས་ན། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ལ་ཤ་འཇུ་ལྤགས་འཐམ་བྱེད་པའི་རྩོམ་པ་པོ་ཤིན་ཏུ་ཉུང་བར་སྣང་བས། འཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཆེ་ཆ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་མེད་སྙམ།

རང་རེ་བོད་ལ་མཚོན་ན། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་མ་དར་ཀྱང་། ལག་ལེན་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་སྔ་མོ་ནས་ཡོད་པར་ས་དཀྱིལ་ཚེ་བཀྲ་སོགས་ཀྱིས་འདོད་མོད། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་རང་སྟེང་གི་ཁྱད་གཤིས་རྫོགས་པ་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུའི་གོང་དུ་བྱུང་མེད་པར་འདོད་དེ། ཁོ་ཚོས་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ཏུ་འདོད་པའི«མི་དབང་རྟོགས་བརྗོད» དང«དེབ་ཐེར་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས» «གཞོན་ནུ་ཟླ་མེད་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད»སོགས་ནི་རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་ཆ་ནས་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་དང་ཆ་འདྲ་བར་མཐོང་ཡང་། བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་ཆ་ནས་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་རང་མཚན་པ་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་བར་དཀའ་བས། དོན་ལ་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་རང་མཚན་པ་ཞིག་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་ཡས་མས་ཙམ་ལས་བྱུང་མེད་པར་སྙམ། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུའི་གོང་ལ་དར་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཚད་ཐིག་གཙོ་བོ་ཡང་རྩོམ་གྱི་སྒྲིག་གཞི་དང་ཚིག་གི་སྙན་ཆ་གཅིག་པུར་མ་ལྟོས་པར། བསམ་བློའི་སད་རྟོགས་དང་མཛེས་དཔྱོད་ཀྱི་ལྟ་བ་སོགས་ནས་ཀྱང་གཞིག་དགོས་པས། དེ་ཡང་རྒྱའི་སྙན་ངག་པ་དང་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གི་དཔྱད་བརྗོད་པ་ཞོས་ཆིང(许淇)གིས“ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ནི་འཛམ་གླིང་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་གི་རིགས་དབྱེ་གསར་པ་ཞིག་ཡིན”ཞེས་དང་། “ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ནི་རང་མོས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་”ཡང་ན“རྣམ་པའི་རང་དབང་དང་སྲོལ་རྒྱུན་ལས་འགོངས་པ”[7]ཞིག་ཡིན་ཚུལ་སོགས་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་གླེངས་འདུག་པས།དོན་དམ་པར་རང་གྲོལ་གྱི«སྤྲིན་དཀར་གྱི་འདབ་མ»ནི་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ཐོག་མར་བཞག་ན་ཨེ་ཆོག་སྙམ་ཡོད། དེ་ལྟར་བརྗོད་དགོས་དོན་ཡང་། བོད་ཀྱི་རྩོམ་བྱུང་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཕྱི་མིག་ཅིག་འཕངས་ན། ས་སྐྱེས་རྡོ་སྐྱེས་ཀྱི་སྙན་ངག་དང་མེ་ལོང་མའི་ལུགས་ཀྱི་སྙན་ངག །དེ་བཞིན་དེང་རབས་སྙན་ངག་བཅས་རྩ་བའི་རིག་དབྱེ་ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་འདོད་པའི་གཞི་འཛིན་ས་གཙོ་བོ་ཡང་། མཐར་གཏུགས་ན་རིག་གནས་ཀྱི་གནས་འགྱུར་རེ་རེའི་འོག་ནས་རིག་གནས་གསར་པས་བསམ་བློའི་མཛེས་རྟོག་གསར་པ་དང་མཚོན་ཐབས་གསར་པ་བསྐྱེད་པ་ལས་བྱུང་བར་འདོད་པས། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ཀྱང་རིག་གནས་གསར་པ་དེས་བསྐྱེད་པའི་རྩོམ་ལུས་གསར་པ་ཞིག་ཏུ་འདོད་དོ། །

སྤྱིར་ཚོར་འདུ་དབང་བཙན་པར་བྱས་པའམ་གཏོར་བཤིག་དང་ཐོད་རྒལ་རབ་དང་རིམ་པ་བརྒྱུད་ནས་བྱུང་བའི་སྒྱུ་རྩོམ་དག་ལ། རྩོམ་ལུས་འདི་དང་དེ་ཞེས་གྲིས་བཅད་པ་ལྟར་ཞིབ་མོ་རྣམ་འཐག་བྱས་ན་དགེ་དང་སྐྱོན་གང་མཆིས་ཆ་མ་འཚལ་ཞིང་། «སྤྲིན་དཀར་གྱི་འདབ་མ»[8]ཡང་རྩོམ་པ་པོས་ཐོག་མའི་བློས་བསླངས་བགྱིད་དུས་ཀྱི་བསམ་བཀོད་དང་། བར་དུ་ཀློག་པ་པོའི་སྤྱན་ལམ་དུ་བསྟར་རྗེས་སུ། དེ་སྙན་ངག་དང་ལྷུག་རྩོམ་ཞེས་རྩོམ་ལུས་སྣ་ཚོགས་པར་འདོད་མཁན་བྱུང་མོད། ཁོ་བོས«གངས་རྒྱན་མེ་ཏོག»ལྟར་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གི་ཁོངས་སུ་བཞག་ཡོད་ལ། དོན་ལ་དེར་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚང་འདུག་སྙམ་མོ། །འོན་ཀྱང་། དུས་ད་ལྟའི་བར་རང་རེ་བོད་ལ་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གི་བརྩམས་ཆོས་ནི་ཤིན་ཏུ་ཚད་ཡོད་པ་ཞིག་ཏུ་འདོད་ལ། གསར་རྩོམ་གྱི་དཔུང་སྡེ་ཤིན་ཏུ་གཉོམ་པའི་ཁྲོད་ནས་བྱ་གཞུང་དབྱངས་བྷ་དང་ས་དཀྱིལ་ཚེ་བཀྲ་གཉིས་ནི་ཅུང་ཚབ་མཚོན་ཅན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་ལྟ་བུར་སྣང་མོད། སྤྱི་ལོ2000ལོར«གངས་རྒྱན་མེ་ཏོག»[9]སྙན་ངག་དུས་དེབ་ཏུ་བསྒྱུར་ཏེ། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གི་ལེ་ཚན་གསར་དུ་བཀར་བ་མ་ཟད། ལོ་དེའི་དེབ་གསུམ་པར་བྱ་གཞུང་དབྱངས་བྷའི་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག«མཚན་མོའི་གྲོང་ཚོ»དང་ཁྲི་སེར•འཇམ་དཔལ་གྱི་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག«དབྱིངས་སུ་འཐིམ་པའི་སྐར་ཆེན»གཉིས་བཀོད་པ་དེས་ཀྱང་། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ནི་སྙན་ངག་གི་རིགས་ཤིག་ཏུ་གཏོགས་པའི་འདོད་ཚུལ་གསལ་པོ་བཟུང་ཡོད་པ་ངེས་ལ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་ན། «གངས་རྒྱན་མེ་ཏོག»དུས་དེབ་ཀྱིས་ཉག་ཕྲ་བའི་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གི་གསར་རྩོམ་ལ་དངོས་ཤུགས་རྒྱུད་གསུམ་ནས་གསོན་ཤུགས་ཀྱི་དཔལ་སྟེར་དང་སྟེར་མུས་སུ་ལགས་སོ། །


གསུམ་པ། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ཅེས་པའི་བརྡ་ཆད་སྐོར།


ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ཅེས་པའི་བརྡ་ཆད་འདིའི་ཐད་ལ་ཅུང་ཙམ་གླེང་བར་བྱ་བ་ལ། དེའི་བྱེད་པོ་བྷོ་སྒྲེ་ལེ་ཨར་གྱི་བརྩམས་ཆོས་གླེང་དགོས་པ་འདྲ་མོད། དེའི་སྐོར་གོང་དུ་རོབ་ཙམ་སོང་ཟིན་པས། ཡིག་ཚོགས་བསྐྱུངས་ཏེ་ཐད་ཀར་བརྟག་བྱའི་གནས་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ། །བྷོ་སྒྲེ་ལེ་ཨར་གྱི་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གི་ཚབ་མཚོན་བརྩམས་ཆོས« པཱ་ལིའི་ཡི་སྐྱོ་གདུང» ཞེས་པ་དེའི་མིང་གཞན་ལ་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ཐུང་ངུ(Petits Poems En Prose)རུ་འབོད་པ་མ་ཟད། རྒྱལ་ནང་གིས་ཀྱང་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གི་ལུས་ཆུང་ངུའམ་ཐུང་ཐུང་དུ་གནས་པར་གཞི་བྱས་ཏེ་ཐོག་མར་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ཐུང་ངུའམ་ཆུང་ངུ(短散文诗/小散文诗)ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་སྤྱད་མྱོང་བར་གཞིགས་ན། དེ་ནི་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གི་རྣམ་པར་གཞི་བྱས་ནས་བཏགས་པར་སྣང་ལ། དོན་ལ་ཡང་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གི་རྣམ་པ་དམ་དུམ་ཅན་དང་ཐུང་ངུར་གནས་པ་བྷོ་སྒྲེ་ལེ་ཨར་དང་ཐེ་ཀོར། བྱ་གཞུང་དབྱངས་བྷ་སོགས་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་ལས་ཤེས་ཐུབ་པའོ། །འོན་ཀྱང་། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ཐུང་ངུ་ཞེས་བརྗོད་ན་ཞར་ལ་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་རིང་པོའམ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་དགོས་པ་ལྟ་བུར་ཐལ་ཉེན་ཆེ་བར་དོགས་ཏེ། རྗེས་སུ་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ཅེས་གཅིག་གྱུར་གྱི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པ་ཨེ་ཡིན་སྙམ།

རང་རེ་བོད་ལ། ལ་ལས་རྩོམ་ལུས་དེ་ལ་ཚིག་ལྷུག་སྙན་ངག་ཏུ་འབོད་པ་དང་། འགའ་ཞིག་གིས་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ཏུ་འབོད་པ་སོགས་གདགས་གཞི་གཅིག་ལ་མིང་མི་འདྲ་བ་རེ་ཟུང་བྱུང་ཡོད། སྤྱིར་དངོས་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་མང་དུ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ལའང་འབོད་པའི་ཐ་སྙད་མི་གཅིག་པ་ཡོང་ངེས་པ་ཡིན་ཀྱང་། གདགས་གཞི་གང་ལ་འདོགས་བྱེད་གནད་དུ་འཁེལ་བ་ཞིག་འབྱུང་རྒྱུ་ནི་མ་མཐའི་ཆ་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པས། རྒྱའི“散文”ཞེས་པར་ཚིག་ལྷུག་དང་གྲོལ་རྩོམ་སོགས་སུ་བསྒྱུར་བར་སྣང་མོད། ཚིག་ལྷུག་གམ་གྲོལ་རྩོམ་ཞེས་ཐད་ཀར་བརྗོད་ན་སྒྱུ་རྩོམ་མ་ཡིན་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཆོས་གཞུང་ལྟ་བུ་ཡང་སྒྱུ་རྩལ་རྩོམ་རིག་ཏུ་ཐལ་ཉེན་ཆེ་བས། དོན་ལ་ལྷུག་རྩོམ་ཞེས་བརྗོད་ན་སྒྱུ་རྩོམ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་བཅད་ཅིང་། ལྷུག་པ་ཡིན་པ་གང་ཞིག་ལ་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་འཕར་ལྡིང་དང་། རྟོག་འཆར་གྱི་སེམས་བྱུང་མངའ་བའི་རྩོམ་ལུས་ཤིག་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ཅིང་། ངག་གི་ཕྲེང་བ་ལྷུག་པའི་ལམ་ནས་སྤེལ་བའི་བྱེ་བྲག་གི་རྩོམ་ལུས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ཞར་ལ་རྟོགས་ནུས་སོ། ། 

མདོར་ན། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ཅེས་པའི་གདགས་གཞི་དེར་འབོད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་རེ་ཟུང་བྱུང་མོད། ད་ཆ་རང་རེ་བོད་ལ“散文”ཞེས་པར་ལྷུག་རྩོམ་ཞེས་སྤྱིའི་ཆ་ནས་གཅིག་གྱུར་བྱུང་འདྲ་བས། རྒྱ་སྐད་དུ“散文诗”ཞེས་པར་གྲོལ་རྩོམ་སྙན་ངག་གམ་ཚིག་ལྷུག་སྙན་ངག་སོགས་སུ་བསྒྱུར་ན། གོང་སྨྲས་ལྟར་ཐ་སྙད་དེ་གཉིས་ཀར་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་མ་ཡིན་པའི་རྩོམ་ལུས་མང་པོ་ཞིག་རྣམ་པར་གཅོད་མི་ནུས་པ་དང་། ཞྭ་དཔེ་ལྷམ་འགེབས་ཀྱི་ཟླ་རུ་འགྲོ་བའི་ཞན་ཆ་ལྡན་ཞིང་། གལ་ཏེ་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ཅེས་བརྗོད་ན། གཅིག་ན་གཅིག་གྱུར་བྱུང་ཟིན་པའི་ཐ་སྙད(ལྷུག་རྩོམ)ལ་དགག་དགོས་ཅི་ཡང་མེད་བཞིན་དུ་བསྐྱར་བཟོ་བསྐྱར་འཆོས་ཀྱི་བརྡབ་གསིག་ལྷག་མ་ཞིག་གཏོང་བའི་ངལ་བར་བརྟེན་མི་དགོས་པ་དང་། གཉིས་སུ། བལ་པོའི་སེའུ་མ་ཟོས་ཀྱང་། ཁ་དོག་ཉིད་ལས་བྲོ་བ་ཤེས་ཞེས་པ་ལྟར།  ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ། ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་ལྷུག་པའི་ལམ་ནས་བྲིས་པའི་སྙན་ངག་གི་རིགས་ཤིག་ཡིན་པ་རྟོགས་ནུས་པའི་དགེ་མཚན་ལྡན་པར་སེམས་སོ། །


ཞར་བྱུང་། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་དང་ལྷུག་རྩོམ། དེ་བཞིན་སྙན་ངག་གསུམ་གྱི་འབྲེལ་བ་དང་དབྱེ་མཚམས། 


        ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ནི། ལྷུག་རྩོམ་དང་སྙན་ངག་གཉིས་པོ་སོ་སོའི་ཐུན་མིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་གཞི་གཅིག་ཏུ་མཐུན་བསྡེབས་བྱས་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་། རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་ཕྲེང་བ་སྤེལ་བྱེད་ཀྱི་ལུས་ནི་ལྷུག་རྩོམ་དང་ཆ་འདྲ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་གྲུབ་ལ། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གི་བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་མཚོན་སྟངས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཚོར་འདུའི་གཡོ་སྐྱོམ་དང་ཆགས་སྡང་གི་སྐུད་སྣེ། རྣམ་རྟོག་གི་འཕོ་འགྱུར་སོགས་ནས་སྙན་ངག་གི་ཁྱད་གཤིས་མངའ་བས། “ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ནི“ལྷུག་རྩོམ་དང་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གཉིས་དབར་གྱི་ཟམ་པ་དེའོ”ཞེས་པ་ལྟར། དེ་ནི་ལྷུག་རྩོམ་དང་སྙན་ངག་གཉིས་ཀྱི་ཁ་ཁ་སོ་སོ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་གཞི་གཅིག་ཏུ་མཐུན་བསྡེབས་བྱས་ཏེ་གྲུབ་པའི་རྩོམ་ལུས་ཤིག་རེད།”[10] ཐེ་ཀོར་གྱིས། “ལྷུག་རྩོམ་ལ་སྙན་ངག་གི་བྲོ་བ་དང་། སྙན་ངག་ལ་ལྷུག་རྩོམ་གྱི་གཟབ་ནན་གྱི་ཆ་ལྡན་པར་ངས་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་མེད”[11]ཅེས་པ་དག་ལས་རྩོམ་ལུས་དེ་གཉིས་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཏུ་གྲུབ་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་ནུས་པ་མ་ཟད། མ་གཞི་རྩོམ་ལུས་ཡོད་དོ་ཅོག་མེད་པ་ནས་ཡོད་པ། ཡོད་པ་ནས་རྩོམ་ལུས་རང་མཚན་པ་རེ་རིམ་བཞིན་མིའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཁམས་དང་བསྟུན་ནས་སྤྱི་ནས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱེས་པ་ལགས་ན། གོང་སྨྲས་རྩོམ་ལུས་འདི་གསུམ་པོ་ཡང་བཤད་ག་ལ་དགོས་ཏེ། མི་དགོས་སོ་སྙམ། །

       ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གི་རྣམ་པའི་ཆ་ནས་ལྷུག་རྩོམ་དང་ཤིན་ཏུ་འདྲ་བར་སྣང་ཡང་། དེར་ལྷུག་རྩོམ་ལྟར་ཞིབ་བརྗོད་མི་བྱ་སྟེ། རྩོམ་པ་པོའི་ཕྲ་ལ་དྲག་པའི་ཚོར་འདུ་དག་ཡིད་བརྙན་ནམ་མཚོན་པའི་ཐབས་གཙོ་བོར་སྤྱད་དེ་མཛེས་པ་མངོན་གྱི་ཡོད་པས། དེ་ནི་ངག་གི་ཕྲེང་བ་ལྷུག་པའི་ལམ་ནས་སྤེལ་བའི་སྙན་ངག་གི་རིགས་ཤིག་ཏུ་ཁོ་བོས་འདོད་དོ། །ལྟོས་ས་ལྟོས་འཇོག་གི་ཆ་ནས་བརྗོད་ན། དབྱངས་འགྲོས་ལ་སྙན་ངག་ལྟར་ཡིད་འཇོག་དེ་ཙམ་མི་དགོས་པར་རང་དབང་ཆེས་ཆེར་ལྡན་ཡང་། “ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ཁྲོད་ཀྱི་ཉམས་འགྱུར་ཡང་། གོ་རིམ་མེད་པ་དང་། མགོ་མཇུག་མེད་པ་ཞིག་ག་ལ་ཡིན་ཏེ་དབྱངས་འགྲོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལྡན་པའོ། ། ”[12] ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། སྒྱུ་རྩལ་བརྩམས་ཆོས་ཡོད་དོ་ཅོག་ལ་ཕྱིའི་དབྱངས་འགྲོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལྡན་ཆེ་ཆུང་ཙམ་ལས། ནང་སེམས་ཀྱི་ཚོར་འདུའི་འཕར་འཇགས་ལྟར་ནང་གི་དབྱངས་འགྲོས་མེད་ན་སྲོག་གི་དབང་པོ་མ་ཞུགས་པའི་བེམ་རོ་ཞིག་དང་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པས། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ཀྱང་ཕྱིའི་དབྱངས་འགྲོས་སྙན་ངག་ལས་ཅུང་ཟད་རང་དབང་ཅན་ནམ་དོ་སྣང་ཆེར་མི་དགོས་རུང་། ནང་གི་དབྱངས་འགྲོས་སྙན་ངག་ལས་ཀྱང་འགོངས་ཡོད་པར་འདོད་དོ། །

 “ལྷུག་རྩོམ་དང་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གི་རྣམ་པའི་ཐོག་ནས། གཉིས་ཀ་ལྷུག་པའི་རང་བཞིན་དུ་སྣང་མོད། ནང་དོན་མཚོན་ཚུལ་མི་འདྲ་གཤིས། ལྷུག་རྩོམ་དང་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གཉིས་ལ་མི་འདྲ་ས་ཡོད།ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གིས་དུངས་བརྗོད་ཚོད་འཛིན་བགྱིས་པས། བརྗོད་བྱ་ལྷུག་རྩོམ་ནང་བཞིན་རྒྱ་ཆེན་པོ་མེད། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གིས་མི་སྒེར་གྱི་མཛེས་དཔྱོད་གཙོར་མཚོན་བགྱིད་ལ།ལྷུག་རྩོམ་གྱིས་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་གི་ནུས་པ་གཙོར་འདོན་བགྱིད། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གིས་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་འབྲི་ཐབས་དང་། གཟུགས་རྒྱན་སོགས་སྙན་ངག་གི་མཚོན་ཐབས་དང་། ལྷུག་རྩོམ་གྱིས་དོན་བརྗོད་དང་གསལ་བཤད་ཀྱི་འབྲི་ཐབས་གཙོ་བོར་སྤྱད་ལ། སྐད་ཆའི་སྟེང་ནས། ལྷུག་རྩོམ་ནི་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ནང་བཞིན་ཉིང་བསྡུས་དང་མཐུན་སྦྱོར། དེ་བཞིན་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་ངེས་སྲོལ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་གཤིས་དེ་འདྲ་མེད”[13]ཅེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །

སྙན་ངག་དང་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གཉིས་ནི་བརྗོད་བྱ་དམ་དུམ་ཅན་དང་རབ་རིབ་མག་མོག་ཅན་གྱིས་གྲུབ་ཡོད་པས་ཧ་ཅང་འདྲ་བར་སྣང་ཡང་། ལེགས་པར་བརྟགས་ན། ཚིགས་ཀྱི་རྐང་པ་བཅད་མ་བཅད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། ཞིབ་བརྗོད་ཀྱི་ཆ་དང་དབྱངས་འགྲོས་ཀྱི་ཆ། བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་རང་དབང་དང་དམ་ལྷོད་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལྡན་ཁར། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ལ་སྙན་ངག་ནང་བཞིན་གོ་རིམ་དང་ངལ་གསོའི་འདེགས་འཇོག །དེ་བཞིན་དབྱངས་འགྲོས་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཀྱི་ངེས་སྲོལ་སོགས་ལ་སྣང་འཇོག་དེ་ཙམ་མི་དགོས་པས་རང་དབང་ཆེ་བར་འདོད། རྒྱའི་རྩོམ་རིག་དཔྱད་བརྗོད་པ་མེའོ་ཡུས་ཧྲི(苗雨时)ཡིས། “ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་དང་སྙན་ངག་གཉིས་མི་འདྲ་སྟེ། མ་གཞི་གཉིས་ཀ་སྙན་ངག་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ལ། སྙན་ངག་གི་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་འཁུམས་ཀྱང་། རྣམ་པ་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ལ་བརྟེན་ནས། དོན་སྟོན་ཚུལ་ལ་ཐ་དད་བྱུང་བ་རེད། དུངས་བརྗོད་སྙན་ངག་གི་བརྗོད་གཞིས་ནང་གི་མཐོང་སྣེ(内视角)སྤྱད་པ་མང་ཞིང་། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གིས་ནང་གི་མཐོང་སྣེ(内视角)སྤྱད་པ་གང་ཞིག །ཕྱིའི་མཐོང་སྣེ(外视角)ཡང་སྤྱད་གཤིས། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ནི་ཧ་ཅང་ཟུར་ཡངས་པའི་རྩོམ་ལུས་ཤིག་ཏུ་འདོད།”[14] ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །

མདོར་ན། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་ནི་ལྷུག་པའི་རྣམ་པར་གནས་ཀྱང་། དོན་བརྗོད་ལྷུག་རྩོམ་ལྟར་དོན་གྱི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་མ་ལགས་ཀྱི། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། གསལ་བཤད་བྱེད་པ་དང་དོན་གྱི་བྱུང་བ་བརྗོད་པར་འཛེམ་གྱི་ཡོད། ཡིད་འགྱུར་ལྷུག་རྩོམ་ལྟར་ལྟོས་བཅས་ཀྱིས་ཕྱི་ནང་གི་མཐོང་སྣེ་སྟབས་གཅིག་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཞིག་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ནང་གི་མཐོང་སྣེ་སྤྱད་པ་གཙོ་བོར་བཟུང་བ་གང་ཞིག་ཡིད་བརྙན་རྒྱུས་མེད་ཅན(Defamiliarization陌生化)དང་མཚོན་ཐབས་སྣ་མང་ཅན་སྤྱད་པ་མང་བས་སྙན་ངག་དང་སྟོབས་མཚུངས་པར་གནས་པའོ། །

སྙན་ངག་དང་བསྡུར་ན། རྟོག་བཟོའི་ཆ་ཅུང་ཉུང་ཡང་གཏན་ནས་མེད་པ་མ་ལགས་ཤིང་། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གིས་སྙན་ངག་གི་མཚོན་ཐབས་མང་པོ་ཞིག་སྤྱད་ཀྱང་སྐད་ཆ་སྙན་ངག་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ཉིང་བསྡུས་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་པས། སྙན་ངག་ལས་ཅུང་གོ་སླ་བར་སེམས་ཀྱང་ཚོར་འདུ་དབང་བཙན་པས་སྙན་ངག་ལྟར་འགྲེལ་དུ་མེད་པའོ། །རྣམ་པའི་ཆ་ནས་སྙན་ངག་ལྟར་བཅད་མ་མ་ཡིན་ཡང་། སྙན་ངག་གི་ལྡེམ་དགོངས་དང་ཟུར་མིག །ཡིད་བརྙན་སོགས་སྙན་ངག་གི་མཚོན་ཐབས་སྣ་ཚོགས་པ་སྤྱད་པས། ལྷུག་རྩོམ་ལྟར་བརྗོད་བྱ་ཡུག་གཅིག་ཏུ་གནས་པའམ་ཚིག་གི་ཕྲེང་བ་ཐིག་ཕྲེང་དུ་མར་མཐུད་པ་མ་ལགས་ཀྱི། ཚོར་འདུའི་འཕར་འཇགས་ལྟར་ངག་གི་ཕྲེང་བ་དམ་དུམ་ཅན་དུ་གྲུབ་ཡོད། འོན་ཀྱང་རང་མོས་སྙན་ངག་ལས་ཚིགས་སྣེ་ཅུང་ཟད་རིང་བའོ། །

རྣམ་པ་གཞན་དུ་ན། ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་དང་སྙན་ངག་བསྡུར་ན། ལྟོས་བཅས་ཀྱིས་དབྱངས་ཀྱི་འདེགས་འཇོག་དང་ཚིགས་ཀྱི་རིང་ཐུང་། ཐིག་ཕྲེང་སྒྲིག་སྟངས་བཅས་ལ་ཆ་འཇོག་ཆེན་པོ་མེད་ཅིང་། རྣམ་པའི་ཆ་ནས་ཅུང་རང་དབང་ཡིན་པར་འདོད་པའང་། ལར་ང་ཚོ་མང་པོ་ཞིག་གིས་རང་མོས་སྙན་ངག་ནི་ལྷུག་པའི་རྣམ་པར་འདོད་མོད། རྩོམ་དཔྱད་མཁན་བདུད་ལྷ་རྒྱལ་སོགས་ཀྱིས་རང་མོས་སྙན་ངག་ནི་ཚིགས་བཅད་སྙན་ངག་གི་རིགས་ཤིག་ཏུ་འདོད་ཡོད། འོན་ཀྱང་། ཕྲད་འདོར་ལེན་དང་བྱ་ཚིག་སོགས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བཀོལ་བར་བློ་མིག་ལྡོངས་པ་དག་གིས་ལྷུག་རྩོམ་ཙམ་པོ་བ་ལས། རང་མོས་སྙན་ངག་རང་མཚན་པ་ཞིག་གཞར་ཡང་མི་འགྲུབ་ལ། དེ་དག་གིས་རང་མོས་སྙན་ངག་ཡིན་རློམ་གྱི་བཟོ་ལྟ་ཅི་ཙམ་སྟོན་ཀྱང་། སྐ་རགས་དམ་པོར་མ་བཅིངས་པའི་ཕྱུ་པ་གཡང་ལུགས་སུ་བུད་ལྟ་བུ་ལས་མ་འདས་པས། དེའི་རིགས་ལས་རང་མོས་སྙན་ངག་ཚིགས་བཅད་སྙན་ངག་གི་རིགས་ཤིག་ཏུ་འདོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་འཚོལ་བར་ངལ་བའི་རྒྱུ་ཙམ་དུ་ཟད་མོད། སྐད་བརྡའི་ཁམས་ལ་བྱང་ཆ་ལྡན་ཞིང་། ཕྲད་དང་བྱ་ཚིག་སྤྱད་པར་ཆགས་ཐོགས་མེད་པ་དག་གིས་ད་གཟོད་རང་མོས་སྙན་ངག་འབྲི་ལ། དཔེར་ན། སྐྱབས་ཆེན་བདེ་གྲོལ་དང་གཅན་མེ་སྟག །ཚྭ་སོགས་ཀྱི་རང་མོས་སྙན་ངག་ལས་བཅད་མའི་རྣམ་པ་མང་པོ་མཐོང་ཐུབ་པ་ལྟ་བུའོ། །

ལར་ཁོ་བོས་དུས་ཡུན་ལོ་གཉིས་ལྷག་ཙམ་གྱི་རིང་ལ། དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་རང་བློས་ཡང་ཡང་བྱབས་ཀྱང་། འབྲེལ་ཡོད་དཔྱད་གཞི་བོད་ཙམ་མ་ཟད་རང་རྒྱལ་དུ་ཡང་དཀོན་པའི་ཚོད་དུ་སྣང་བས། གཟུར་གནས་མཁས་དབང་རྣམ་པས་ད་དུང་དཔྱད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལས་མ་འདས་མོད། སྒྱུ་རྩལ་རྩོམ་རིག་ཡོད་དོ་ཅོག་ལ་རིག་གཞུང་གཅིག་པུའི་སྒྲོམ་དུ་མ་བཅུག་པར། རང་རང་གི་ལག་ལེན་དངོས་སམ་མྱོང་སྟོབས་དངོས་ལ་གཞི་བྱས་ནས། དཔྱད་པ་ཐན་ཐུན་རེ་བཏང་ན་འཐུས་པའི་རྣམ་རྟོག་གིས་ཡང་ཡང་བསྐུལ་བར་བརྟེན། དཔྱད་རྩོམ་འདི་མཐའ་མའི་ཁ་སྐོང་དང་འདོར་ལེན་བྱ་བའི་ངལ་བ་ཁུར་དུ་བླངས་པ་ལགས་པས། དགེ་མཚན་ཅི་བདོག་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གི་ལམ་བུ་སྔར་ལས་ཡངས་པར་བསྔོ་རྒྱུ་དང་། ཉེས་སྐྱོན་གང་མཆིས་དྲན་དབང་རྣམས་ཀྱི་མདུན་སར་མཐོལ་བཤགས་དང་བཅས་མཛུབ་སྟོན་ལམ་ཁྲིད་གནང་རོགས་ཞུའོ། །


  • [1]དཔྱད་རྩོམ་འདི་ནི་དངོས་གཞིའི་སློབ་ཐོན་དཔྱད་རྩོམ«ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གི་ངོ་བོ་དང་བྱུང་འཕེལ་སོགས་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་བྱ་གཞུང་དབྱངས་བྷའི་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ»ཞེས་པ་ལས་གོང་གི་ས་བཅད་གཉིས་ཁོལ་ཏུ་ཕྱུང་སྟེ། དེ་ལ་དཔྱད་བཅོས་དང་འདོར་ལེན་མང་པོ་བགྱིས་པ་ཞིག་ཡིན།
  • [2] སྒྲེན་པོ། 2014ལོའི«གངས་རྒྱན་མེ་ཏོག»དེབ་བཞི་པ། མཚོ་སྔོན་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་པར་ཁང་གིས་དཔར། དཔེ་ཤོག 206
  • [3] ས་དཀྱིལ་ཚེ་བཀྲ། «ཕར་རྒྱབ་ཀྱི་ལོ་ཟླ»མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2016ལོའི་ཟླ8པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། 2016ལོའི་ཟླ8པར་པེ་ཅིན་དུ་དཔར་ཐེངས་དང་པོ་བརྒྱབ། དཔེ་ཤོག 8-9
  • [4] ས་དཀྱིལ་ཚེ་བཀྲ། «ཕར་རྒྱབ་ཀྱི་ལོ་ཟླ» མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2016ལོའི་ཟླ8པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། 2016ལོའི་ཟླ8པར་པེ་ཅིན་དུ་དཔར་ཐེངས་དང་པོ་བརྒྱབ། དཔེ་ཤོག 1
  • [5] ས་དཀྱིལ་ཚེ་བཀྲ།  «ཕར་རྒྱབ་ཀྱི་ལོ་ཟླ»མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2016ལོའི་ཟླ8པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། 2016ལོའི་ཟླ8པར་པེ་ཅིན་དུ་དཔར་ཐེངས་དང་པོ་བརྒྱབ། དཔེ་ཤོག 194
  • [6] ས་དཀྱིལ་ཚེ་བཀྲ། «ཕར་རྒྱབ་ཀྱི་ལོ་ཟླ»མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2016ལོའི་ཟླ8པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། 2016ལོའི་ཟླ8པར་པེ་ཅིན་དུ་དཔར་ཐེངས་དང་པོ་བརྒྱབ། དཔེ་ཤོག 195-196
  • [7]《散文诗》2017-上半月1
  • [8]རྩོམ་དཔྱད་མཁན་བདུད་ལྷ་རྒྱལ་གྱིས་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་དུས་ཤིག་ལ་དོན་གྲུལ་རྒྱལ་གྱིས་«སྤྲིན་དཀར་གྱི་འདབ་མ»མ་སོགས་རང་མོས་སྙན་ངག་ལྔ་བརྩམས་ཀྱང་། «ལང་ཚོའི་རྦབ་ཆུ»ལས་གཞན་བཞི་པོར་རང་མོས་སྙན་ངག་གི་ཁྱད་ཆོས་ཆེར་མ་མཆིས་ཞེས་བརྗོད་འདུག་པ་ལྟར་རྩོམ་པ་པོས་ཐོག་མར་རང་མོས་སྙན་ངག་ཏུ་བློས་བསླངས་བགྱིས་མོད། རྗེས་སུ«གངས་རྒྱན་མེ་ཏོག་སྤེལ་ནས་ལོ་འཁོར25ལོན་པའི་དཔེ་ཚོགས»ཀྱི་ལྷུག་རྩོམ་དང་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་བཏུས་དེབ་ཏུ་བཀོད་དེ། དེའི་མིང་ལ་ཡང«སྤྲིན་དཀར་གྱི་འདབ་མ»ཞེས་བཏགས་ཡོད།
  • [9]དོན་ལ«གངས་རྒྱན་མེ་ཏོག»དུས་དེབ་གྱ་དགུ་ལོར་དབུ་བརྙེས་ཤིང་། 1990ལོའི་དེབ་དང་པོར་ལྷུག་རྩོམ་གྱི་ལེ་ཚན་བཀར་བ་ནས2000ལོའི་བར་ལྷུག་རྩོམ་དང་ལྷུག་རྩོམ་སྙན་ངག་གཉིས་འདྲེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བཀོད་ཡོད།
  • [10] ས་དཀྱིལ་ཚེ་བཀྲ། «ཕར་རྒྱབ་ཀྱི་ལོ་ཟླ»མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2016ལོའི་ཟླ8པར་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས། 2016ལོའི་ཟླ8པར་པེ་ཅིན་དུ་དཔར་ཐེངས་དང་པོ་བརྒྱབ། དཔེ་ཤོག 2
  • [11]泰戈尔著 陈宗荣译《世界散文诗鉴赏大辞典(散文诗与自由体诗)》北京广播学院出版社出版 1992年3第1版 1992年3第1次印刷P7
  • [12]泰戈尔著 陈宗荣译《世界散文诗鉴赏大辞典(散文诗与自由体诗)》北京广播学院出版社出版 1992年3第1版 1992年3第1次印刷P7
  • [13]苗雨时 《论散文诗》དྲྭ་རྩོམ།
  • [14]苗雨时 《论散文诗》དྲྭ་རྩོམ། 

0

དཔྱད་མཆན་སྤེལ།

ཁྱེད་ཀྱི་གློག་ཡིག་གི་ས་གནས་དེ་ཁྱབ་སྤེལ་བྱེད་ཀི་མིན། རྟགས * ཅན་ངེས་པར་དུ་བླུགས་དགོས།